घामाच्या प्रत्येक थेंबावरचा डल्ला: प्रवरा काठावरील चोरी, शेतकऱ्यांचे तुटलेले स्वप्न आणि समाजाच्या अंतःकरणाला दिलेला प्रश्न ? …✍️ मा. डॉ. अनिल बाबुराव सांगळे

घामाच्या प्रत्येक थेंबावरचा डल्ला: प्रवरा काठावरील चोरी, शेतकऱ्यांचे तुटलेले स्वप्न आणि समाजाच्या अंतःकरणाला दिलेला प्रश्न ?
…✍️ मा. डॉ. अनिल बाबुराव सांगळे

दैनिक महाशक्ती न्युज (डॉ अनिल सांगळे विशेष प्रतिनिधी मुंबई)
रविवार दिनांक ०३/०५/२०२६
महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर जिल्ह्यातील
प्रवरा नदीच्या काठावर वसरलेली गावे, वाड्या व वस्त्या, शिवारातील हिरवीगार पिकं आणि त्यामागे उभा असलेला शेतकरी हा केवळ निसर्गाचा देखावा नाही, तर तो आयुष्याचा कठोर संघर्ष आहे. या भूमीतला शेतकरी पहाटेपासून रात्रीपर्यंत घाम गाळतो. उन्हाची तीव्रता, पावसाची अनिश्चितता, दुष्काळाचा धोका आणि कधी अतिवृष्टीचे संकट यांचा सामना करत तो आपले जीवन जगत असतो. कापूस, ऊस, डाळी, भाजीपाला, धान्य अशी विविध पिकं घेताना तो नफा तोटा मोजत नाही, तर कुटुंबाचा उदरनिर्वाह कसा होईल याचा विचार करतो. लेकरांच्या शिक्षणासाठी, मुलीच्या लग्नासाठी, आजारपणाच्या गरजांसाठी तो थोडं थोडं करून पैसे साठवतो. कधी एखादं सोन्याचं दागिनं, कधी चांदीची नाणी, कधी रोख रक्कम तो भविष्यासाठी जपून ठेवतो. त्या प्रत्येक साठवलेल्या रुपयामध्ये त्याच्या घामाचा आणि आयुष्याचा इतिहास गुंतलेला असतो. आणि जेव्हा एका रात्रीत हे सगळं चोरीला जातं, तेव्हा फक्त पैसा जात नाही, तर त्या माणसाचं मन तुटतं, त्याची स्वप्नं कोसळतात आणि त्याच्या आयुष्याची उभारणी हादरते.
संगमनेर तालुक्यातील प्रवरा काठावर वाढत चाललेल्या चोरीच्या घटना या केवळ गुन्हेगारीचे उदाहरण नाहीत, तर त्या समाजातील खोलवर चाललेल्या बदलांचे संकेत आहेत. या घटनांमागे बेरोजगारी हे एक मोठं कारण आहे. तरुणांना काम न मिळाल्याने त्यांच्या मनात असंतोष निर्माण होतो आणि चुकीच्या मार्गाची निवड होते. गरिबी आणि आर्थिक ताण माणसाला विवश करतात, परंतु त्या विवशतेतून काहीजण चुकीचा मार्ग स्वीकारतात. जलद श्रीमंतीची लालसा इतकी वाढली आहे की कष्टाचा मार्ग अनेकांना नकोसा वाटू लागला आहे. मेहनत करण्याऐवजी सोप्या मार्गाने पैसा मिळवण्याची प्रवृत्ती वाढली आहे. व्यसनाधीनता व्यक्तीला पैशासाठी असहाय बनवते, शिक्षणाचा अभाव योग्य अयोग्य याचा विचार करण्याची क्षमता कमी करतो आणि नैतिक मूल्यांची घसरण माणसाच्या अंतःकरणातील संवेदनशीलता नष्ट करते.
याचबरोबर चुकीचा मित्रपरिवार, गुन्हेगारी टोळ्यांचा प्रभाव आणि सोशल मीडियावर गुन्ह्यांचं आकर्षक चित्रण हे तरुणांना चुकीच्या दिशेने ढकलतात. कायद्याची भीती कमी होत चालली आहे, गावातील एकजूट तुटत आहे आणि स्थलांतरित व्यक्तींची ओळख न पटल्याने संशयाची परिस्थिती निर्माण होते. रात्रीची अपुरी सुरक्षा व्यवस्था आणि अंधाराचा फायदा घेऊन चोर सहजपणे आपले डाव साधतात. ग्रामीण भागात शेतकऱ्यांकडे घरात ठेवलेले रोख पैसे आणि दागिने हे त्यांच्यासाठी सहज लक्ष्य बनतात. कर्जबाजारीपणा, मानसिक तणाव, चुकीच्या यशस्वी उदाहरणांचा प्रभाव, कुटुंबातील दुर्लक्ष, कायद्याची कमकुवत अंमलबजावणी, बेरोजगार तरुणांचे भटकं जीवन, तंत्रज्ञानाचा गैरवापर, गावातील माहिती बाहेर जाणे आणि शेवटी हिंसक प्रवृत्ती या सर्व कारणांचा एकत्रित परिणाम म्हणजे आजची वाढती गुन्हेगारी आहे.
पण या सर्व कारणांच्या पलीकडे एक वेदनादायक वास्तव आहे. जेव्हा एखाद्या शेतकऱ्याच्या घरात चोरी होते, तेव्हा त्याच्या कुटुंबावर काय बीतत असेल याचा विचार आपण करतो का. वर्षानुवर्षे काटकसरीने संसार चालवणारी पत्नी जेव्हा रिकामं कपाट पाहते, तेव्हा तिच्या डोळ्यांत अश्रूंचा पूर येतो. आपल्या लेकरांसाठी जपलेली स्वप्नं एका क्षणात तुटतात. म्हातारे आई व वडील, ज्यांनी आयुष्यभर प्रामाणिकपणे कष्ट केले, त्यांना शेवटी असहायतेची जाणीव होते. हा केवळ आर्थिक तोटा नसतो, तर तो आत्मसन्मानावर झालेला आघात असतो.
आणि मग एक प्रश्न मनात ठसतो. चोरी करणाऱ्यांना काहीच वाटत नाही का. दुसऱ्याच्या कष्टाचा पैसा लुटताना त्यांच्या अंतःकरणात कोणतीही खंत निर्माण होत नाही का. त्यांच्या घरच्यांना काय वाटत असेल. कोणती पत्नी अभिमानाने सांगेल की तिचा नवरा चोरी करून घर चालवतो. कोणतं मूल अभिमानाने सांगेल की माझा बाप चोर आहे. कोणते आई व वडील आपल्या मुलाच्या अशा कृत्याने समाधानी राहतील. या प्रश्नांची उत्तरं आपल्याला अंतर्मुख करतात.
या परिस्थितीत आणखी एक गंभीर बाब नागरिकांच्या लक्षात येत आहे. संगमनेर तालुक्यातील मुख्य एसटी स्टँड परिसरातही चोरीचे प्रमाण वाढत असल्याची भावना वाढत आहे. या ठिकाणी दररोज हजारो प्रवासी ये जा करतात. गर्दीचा फायदा घेऊन खिसेकापू आणि चोर सक्रिय होतात. त्यामुळे सामान्य नागरिक, विद्यार्थी आणि कामगार वर्ग अस्वस्थ झाला आहे. या सार्वजनिक ठिकाणी सुरक्षिततेची हमी मिळावी, कडक देखरेख वाढावी आणि सतर्कता वाढवली जावी अशी नागरिकांची अपेक्षा आहे.
शेवटी एक सत्य कायम उभं राहतं. प्रामाणिक कष्टाने मिळवलेली भाजी भाकरी साधी असली तरी ती गोड असते, कारण त्यामध्ये सन्मान, समाधान आणि आत्मिक शांतता असते. चोरीने मिळालेलं सुख क्षणिक असतं, पण त्याचे परिणाम दीर्घकालीन आणि वेदनादायक असतात. त्यामुळे समाजाने एकत्र येऊन या प्रवृत्तीला थांबवणं आवश्यक आहे. शेतकऱ्याच्या घामाचा सन्मान राखणं, त्याच्या कष्टांचं संरक्षण करणं आणि त्याच्या स्वप्नांना आधार देणं ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे.
आज प्रवरा काठावरील ही परिस्थिती आपल्याला एक मोठा संदेश देते. जर समाजाने आपली मूल्ये जपली, एकजूट टिकवली आणि प्रामाणिकपणाचा मार्ग स्वीकारला, तर कोणतीही गुन्हेगारी टिकू शकणार नाही.
कारण शेवटी घामाने पिकवलेलं अन्न आणि प्रामाणिकपणे कमावलेली भाकरी ह्याच खऱ्या अर्थाने माणसाला माणूस ठेवतात.
असे आपले अनमोल विचार
✍️ मा. डॉ. अनिल बाबुराव सांगळे*
(जागतिक समाज संशोधक, तत्त्वचिंतक व साहित्यिक) यांनी महा शक्ती न्युज चैनल शी बोलताना व्यक्त केले.

0 0 5 9 2 0